سدی تازه برای طلاق‌های توافقی

مانا منصور, ١٨ آبان ١٣٨٩ 

 

انجمن حق زنان: آمارهای رسمی نشان می‌دهد که در شهرهای بزرگ در مقابل هر 4 ازدواج یک مورد در 5 سال اول زندگی منجر به طلاق می‌شود. بخشی از این طلاق‌ها در همان روند یک طرفه و طولانی طلاق است، بخشی از آنها که به خواست مرد است سریع‌تر انجام می‌شود، اما ساده‌ترین راه طلاق توافقی است.

 

شهرزادنیوز: پروسه طلاق در دادگاه‌های ایران روندی بسیار طولانی دارد. این روند در صورتی که یکی از طرفین ازدواج و خصوصا مرد رضایت به طلاق نداشته باشند می‌تواند سال‌ها ادامه یابد. به گفته مقامات قضایی پرونده‌های بسیاری در دادگاه‌های خانواده وجود دارد که بیش از 10 سال از تاریخ تشکیل آن می‌گذرد. اگر مرد موافق با طلاق نباشد، می‌تواند این پرونده را طبق قانون تا آخر عمر خود باز نگه دارد. اقدام زن برای رهایی از ازدواجی که تمایلی به ادامه آن ندارد نیاز به اثبات مواردی نظیر اعتیاد دارد یا موارد خاصی که اثبات آن‌ها راحت نیست.

 

اگر چه قوانین طلاق در ایران تغییر خاصی نکرده است، و تغییرات جزئی آن هم جهت سخت‌تر کردن طلاق صورت می گیرد، اما آمار طلاق هر روز بالاتر می‌رود. آمارهای رسمی نشان می‌دهد که در شهرهای بزرگ در مقابل هر 4 ازدواج یک مورد در 5 سال اول زندگی منجر به طلاق می‌شود. بخشی از این طلاق‌ها در همان روند یک طرفه و طولانی طلاق است، بخشی از آنها که به خواست مرد است سریع‌تر انجام می‌شود، اما ساده‌ترین راه طلاق توافقی است. در این نوع طلاق هر دو طرف با رضایت به پایان زندگی مشترک از دادگاه‌های خانواده تقاضای طلاق می‌کنند. اگر قاضی حوصله نصیحت داشته باشد، سعی می‌کند حکم را به تاخیر بیاندازد. زن و شوهر در یک جلسه فرمالیته مشاوره هم شرکت می‌کنند و در این جلسه نیز مشاور تلاش می‌کند مانع طلاق شود. اما زن و مردی که خواهان طلاق هستند حداکثر ظرف سه روز حکم طلاق را از دادگاه می‌گیرند.

این طلاق‌ها به علت روند سریع اداری و نیز به دلیل اینکه کسی از دست کسی شکایتی ندارد، بار زیادی بر روی دادگاه‌ها محسوب نمی‌شود، اما گویا مسئولانی که به هر حال خانواده را مقدس قلمداد می‌کنند و طلاق را یک آسیب اجتماعی می پندارند، از بار سنگین آماری آن شاکی شده‌اند.

 

در همین راستا به تازگی معاون سازمان ملی جوانان اعلام کرده است که دوره‌های آموزشی اجباری 30 تا 40 ساعته برای متقاضیان طلاق در نظر گرفته شده است تا در این کلاس‌ها با منصرف کردن افراد از طلاق از آمارهای طلاق توافقی نیز بکاهند.

عنوان این دوره عنوان گمراه‌کننده‌ای است. از عنوان این دوره برمی‌آید که دوره‌ای برای آموزش مهارت‌های ارتباطی، یا آموزش مقابله با بحران‌های عاطفی پس از طلاق در راه است. اما این دوره‌ها در واقع دوره‌های مشاوره برای ادامه زندگی مشترک و مهم‌تر از آن برای طولانی‌تر کردن روند اداری و قضایی طلاق است. چون مسئولان به این نتیجه رسیده‌اند که روند سریع اداری عامل مهمی در این طلاق‌های توافقی است و با طولانی‌تر کردن آن می‌شود سدی در مقابل افزایش آمار طلاق ساخت.

 

هر چند زنان بعد از طلاق از هیچ حمایت اجتماعی از سوی ارگان‌های دولتی بهره‌مند نمی‌شوند، اما مسئولان دولتی بارها اعلام کرده‌اند که زنان مطلقه باری بر روی مسئولیت‌های آنان هستند. سال گذشته نیروی انتظامی اعلام کرد که بسیاری از زنان روسپی زنانی هستند که به تازگی طلاق گرفته‌اند. نگاه جامعه هم نسبت به این زنان نگاه پذیرنده و حمایت‌گرانه نیست، با همه این‌ها زنان کمتر از گذشته تن به زندگی در شرایط نامطلوب می‌دهند. آنها تبعات طلاق را در نظر می‌گیرند و نسبت به آن ناآگاه نیستند، با این حال طلاق دیگر برایشان تابو نیست و حتی در مواقعی طلاق انگیزه و امکانات بیشتری برای استقلال به آنها می‌دهد.

 

انتشار اخباری که هر از چند گاه نارضایتی مسئولان را از بالا رفتن آمار طلاق و سن ازدواج نشان می‌دهد، هیچ کدام این امیدواری را ایجاد نمی‌کند که مسئولان به جای نبرد با مقوله طلاق و پیچیده کردن پروسه اداری به فکر آسیب‌شناسی آن و حمایت‌های اجتماعی از زنان و کودکان طلاق باشند.

هر روز عده‌ای جمله تازه‌ای برای نشان دادن اعتراض‌شان به آمار طلاق در ذهن آماده می‌کنند. هر روز ایده‌ای تازه برای مبارزه با این پدیده اجتماعی به ذهن مسئولان خطور می‌کند، با این همه طلاق با روندی رو به رشد همچنان ادامه می یابد و در حال حاضر در هر روزی که می گذرد، بیش از 140 زن و مرد در تهران از هم جدا می شوند.